Сургалтын дараа хэлээ юунд хөрвүүлэх вэ — карьерын таван замын төрөл зүй
Сургалт дуусаад буцаж ирэхэд хамгийн олон хүн ижил зүйлд гацдаг: чадвар нь өссөн ч түүнийгээ хаана, яаж ашиглахаа мэдэхгүй. Хэдэн сарын дараа ярианы хурд буурч, гэрчилгээ шүүгээнд хэвтэж, «сурсан мөртөө хэрэглэсэнгүй» гэсэн харамсал үлддэг.
Үүнээс сэргийлэх арга нь буцаж ирсний дараа биш, явахаасаа өмнө эхэлдэг: хэлээ юунд хөрвүүлэхээ сонгох. Практикт хамгийн түгээмэл таван зам байдаг. Аль нь ч бусдаасаа дээр биш — шаардлага, хугацаа, бэлтгэл нь л өөр.
Эхлэхийн өмнө нэг зүйлийг тодорхой хэлье: англи хэл өөрөө ажлын байр авчирдаггүй. Энэ бол ажил олгогчийн шийдвэрт нөлөөлдөг олон хүчин зүйлийн нэг — мэргэжлийн ур чадвар, туршлага, зах зээлийн нөхцөл, цаг тохироо бүгд адилхан жинтэй. Аль ч сургууль, аль ч агентлаг ажилд орох, цалин нэмэгдэхийг баталгаажуулж чадахгүй. Доорх төрөл зүй бол баталгаа биш, чиглүүлэх зураглал.
Зам 1 — өөрийн улсдаа англи шаарддаг ажилд шилжих
Хэнд: одоогийн ажлаа хадгалаад, дотоодын зах зээл дээр англи хэрэглэдэг албан тушаал руу шилжихийг хүсэж буй хүн.
Юу шаардагддаг: энэ зам дээр ярианы чадвараас илүү тодорхой нөхцөл байдлын англи чухал болдог: цахим шуудан бичих, уулзалтад оролцох, харилцагчтай утсаар ярих. Ерөнхий чөлөөт яриа биш, ажлын хэлбэрүүд.
Сургалтын үеэр: багшдаа өөрийн салбарын нэр томьёо, бодит нөхцөл байдлыг өгч, хичээлийг тэр чиглэлд эргүүлэх. Ажлын цахим шуудангийн загварууд, уулзалтын хэлц үгс, утасны яриа — эдгээрийг долоо хоног бүр нэг сэдвээр давтаж болно.
Зам 2 — салбар доторх шат ахих, ажил солих
Хэнд: мэргэжлийн туршлагатай, гэхдээ гадаад харилцаатай албан тушаалд шилжихийг зорьж буй хүн.
Юу шаардагддаг: энд ярианы чадвар нь нотлогдох ёстой болдог. Ярилцлага дээр «англитай» гэж хэлэх нь хангалтгүй — англиар ярилцлага өгөх ёстой болдог.
Сургалтын үеэр: ярилцлагын дасгалыг сургалтын сүүлийн хэсэгт төлөвлөж, өөрийн ажлын түүх, амжилт, сул талын хариултаа англиар бүтэцтэй хэлж сурах. Энэ бэлтгэлийн дэлгэрэнгүй бүтцийг ажлын ярилцлагад бэлтгэх нийтлэлээс аваарай.
Зам 3 — гадаадад ажиллах, ажлын амралтын хөтөлбөр
Хэнд: гадаад улсад тодорхой хугацаагаар ажиллаж, амьдрах туршлага хуримтлуулах зорилготой хүн.
Юу шаардагддаг: энэ зам дээр хамгийн их шаардагддаг чадвар нь дүрмийн нарийвчлал биш — ойлгож, ойлгуулж, ажлаа гүйцэтгэх чадвар. Ажлын байран дээрх богино зааварчилгаа сонсох, асуулт тавих, буруу ойлголтыг цаг алдалгүй засах.
Сургалтын үеэр: сонсголд илүү жин өгч, олон аялгатай харилцах дасгалыг зориудаар хийх. Хөтөлбөрийн шаардлага, насны хязгаар, бүрдүүлэх бичиг баримт улс бүрд өөр бөгөөд цаг хугацаанд өөрчлөгддөг тул ажлын амралтын хөтөлбөрт бэлдэх нийтлэлийг ерөнхий чиглэл болгон уншаад, эцсийн мэдээллийг албан эх сурвалжаас нягтлаарай.
Зам 4 — гадаадад суралцах, үргэлжлүүлэн боловсрол эзэмших
Хэнд: их сургууль, магистр, мэргэжлийн хөтөлбөрт элсэх зорилготой хүн.
Юу шаардагддаг: энэ зам дээр л шалгалтын оноо шууд шаардлага болдог. Ярианы чадвар сайтай ч оноогүй бол хаалга нээгддэггүй онцлогтой.
Сургалтын үеэр: ярианы сургалтаас шалгалтын бэлтгэл рүү хэзээ шилжихээ урьдчилан төлөвлөх. Хоёр төрлийн ангийн ялгааг шалгалтын бэлтгэл ангийн тухай нийтлэлээс харна уу. Дахин сануулахад: ямар ч сургууль тодорхой хугацаанд тодорхой оноог амлаж чадахгүй.
Зам 5 — зайнаас ажиллах, чөлөөт гэрээт ажил
Хэнд: байршлаас үл хамааран ажиллах, гадаад харилцагчтай шууд харилцах зорилготой хүн.
Юу шаардагддаг: бичгийн англи болон видео уулзалтын англи. Энэ хоёр нь өдөр тутмын ярианаас өөр шаардлагатай: бичихдээ тодорхой, товч; уулзалт дээр танилцуулга, тайлбар, тохиролцоо.
Сургалтын үеэр: бичгийн засварыг тогтмол авах дадал. Өдөр бүр богино бичилт хийж, багшаараа засуулах тойрог хамгийн шууд ажилладаг арга бөгөөд түүний бүтцийг англи хэлний өдрийн тэмдэглэлийн нийтлэлд бичсэн байгаа.
Аль ч замд адилхан хэрэгтэй гурван зүйл
Нотолгоо. «Сурсан» гэдэг нь харагддаггүй. Гэрчилгээ, шалгалтын оноо, өөрийн ярианы бичлэг, англиар бичсэн ажлын жишээ — аль нэг нотолгоог зориудаар цуглуулж ирэх нь зайлшгүй.
Хэлээ хадгалах төлөвлөгөө. Буцаж ирснээс хойшхи эхний сар шийдвэрлэх ач холбогдолтой. Долоо хоногт хэдэн удаа, хэнтэй, ямар хэлбэрээр ярихаа явахаасаа өмнө шийдэж ир.
Бодит хугацааны төсөөлөл. Сургалт дуусмагц ажил өөрчлөгдөх нь ховор. Ихэнх тохиолдолд хэдэн сарын завсарлага байдаг бөгөөд тэр хугацаанд хэлээ барих чадвар нь эцсийн үр дүнг тодорхойлдог.
Хэлний сургалт бол боломжийг нэмэгдүүлдэг хөрөнгө оруулалт — үр дүнг баталгаажуулдаг гэрээ биш. Аль зам руу явахаа урьдчилан сонгосон хүн сургалтынхаа өдөр бүрийг тэр чиглэлд ашигладаг, сонгоогүй хүн ерөнхий сайжралтаар дуусдаг. Өөрийн зорилгод тохирсон хөтөлбөр, хугацааны бүтцийг хамтрагч агентлагаас зөвлөгөө авч тодруулаарай.