Англи хэлний ажлын ярилцлагад бэлдэх нь — сургалтаар бодит ярилцлагын мэдрэмж бүтээх
Англиар чөлөөтэй хөөрөлдөж чаддаг хүн ажлын ярилцлага дээр гацдаг — энэ хачирхалтай мэт боловч байнга тохиолддог үзэгдэл. Учир нь ярилцлагын англи хэл бол энгийн ярианаас өөр төрлийн ур чадвар: дарамтан дор, цаг хязгаартай, өөрийгөө нотлох бүтэцтэй яриа. Найзтайгаа кофе уунгаа ярихад алдаа хамаагүй, ярилцлага дээр эргэлзсэн секунд бүр үнэлгээнд тоологддог. Тиймээс үүнд тусгайлан бэлдэх ёстой бөгөөд хэлний сургалт үүнд яг тохирсон орчин болж чаддаг.
Ярилцлагын англи хэл юугаараа өөр вэ
- Асуултууд урьдчилан таамаглагдахуйц. «Өөрийгөө танилцуулна уу», «Давуу, сул тал чинь юу вэ», «Яагаад манай компанийг сонгосон бэ» — асуултын 80 хувь нь хэдхэн загварт багтдаг. Энэ нь бэлдэж болно гэсэн үг.
- Хариулт бүтэц шаарддаг. Ярилцлагын сайн хариулт нь нөхцөл → үйлдэл → үр дүн гэсэн дараалалтай богино түүх байдаг. Энэ бүтцийг эх хэлээрээ ч зохиож сураагүй хүн англиар шууд гаргаж чаддаггүй.
- Сонсох дарамт өндөр. Ярилцагчийн асуултыг буруу ойлговол хамгийн сайн хариулт ч хий дэмий. Дахин асуухаас айдаг хүн ихэвчлэн энд алддаг — гэтэл «Could you rephrase that?» гэж эргэж асуух нь алдаа биш, мэргэжлийн харилцааны хэвийн хэсэг.
Сургалтын орчин яагаад ярилцлагын бэлтгэлд тохирдог вэ
Ганцаараа бэлдэхийн хамгийн том дутагдал бол эсрэг талд хүн байдаггүй. Толинд ярих, бичлэг хийх нь тустай ч жинхэнэ ярилцлагын гол хүндрэл — таамаглаагүй нэмэлт асуулт, ойлгоогүй үг, санаа зовсон үеийн гацалт — зөвхөн амьд хүнтэй харилцахад л гардаг.
1:1 хичээлийн давуу тал энд харагдана: багштайгаа хийх дасгал ярилцлага бол алдах эрхтэй жинхэнэ ярилцлага юм. Ярианы хичээлийн цагийг өөрийн зорилгод чиглүүлж, дасгал ярилцлага хийлгэх боломж ихэнх сургуульд байдаг — гэхдээ хэлбэр, хэмжээ нь хөтөлбөр бүрд өөр тул «би ярилцлагад бэлдэх зорилготой, 1:1 цагийг тэр чигт нь ашиглаж болох уу» гэж урьдчилан асуух хэрэгтэй. Ярианы суурь чинь өөрөө сул байгаа бол эхлээд түүнийг оношлох нь зөв дараалал — яриа ахихгүй үеийн онош, жор нийтлэлээс эхлээрэй.
Дөрвөн долоо хоногийн жишиг төлөвлөгөө
1-р долоо хоног — Түүхээ цуглуулах. Хариулт биш, түүхий эд бэлдэнэ: амжилттай хийсэн төсөл, давсан бэрхшээл, багаар ажилласан туршлага гэх мэт өөрийн 5–6 бодит түүхийг эхлээд эх хэлээрээ товч бичиж, дараа нь багштайгаа англиар ярьж боловсруулна. Нэг түүх олон асуултад дахин ашиглагддаг — энэ бол ярилцлагын бэлтгэлийн хамгийн ашигтай нөөц.
2-р долоо хоног — Түгээмэл асуултуудыг тойрох. Танилцуулга, давуу/сул тал, зорилго, «яагаад энэ ажил» гэсэн гол асуултуудад түүхээ холбож хариулах дадлага. Гол дүрэм: цээжлэхгүй. Цээжилсэн хариулт нэг л үг мартагдахад бүтнээрээ нурдаг бөгөөд сонсож буй хүнд шууд мэдрэгддэг. Түлхүүр үгсээ л тогтоож, өгүүлбэрээ тухай бүрд нь шинээр бүтээж сур.
3-р долоо хоног — Дасгал ярилцлага + бичлэг. Багштай бүрэн хэмжээний дасгал ярилцлага хийж, дуугаа бичиж сонс. Өөрийн «за», «өө» гэх зэрэг эх хэлний дүүргэгч үгс англи яриан дотор чинь орж ирж байгааг энд л анзаарна. Нэмэлт асуултаар шахуулж дасах нь энэ долоо хоногийн гол зорилго.
4-р долоо хоног — Салбарын үг хэллэг + эсрэг асуулт. Өөрийн салбарын нэр томьёог хариултууддаа шингээж, ярилцлагын төгсгөлд өөрөөс нь асуух 2–3 асуултаа бэлдэнэ. «Асуулт байхгүй» гэдэг хариулт ярилцлагын хамгийн сул төгсгөл гэдгийг мартуузай.
Хаана ч бичигдээгүй ганц зөвлөгөө
Ярилцлагад унасан ч, тэнцсэн ч — дараа нь юу асуугдсанаа, хаана гацсанаа тэр дор нь тэмдэглэ. Гурван ярилцлага давсан хүн дөрөв дэх дээрээ огт өөр түвшинд ордог нь нууц биш. Ярилцлага бол шалгалт биш, дасгал давтамжтай ур чадвар.
Working Holiday визээр явахаар зэхэж буй хүмүүст ярилцлагын бэлтгэл ба ажил хайлтын англи хэл давхцдаг тул Working Holiday-д зориулсан бэлтгэл нийтлэлийг, харин сургалтаа англи хэлтэй орны дараагийн шаттай холбохоор төлөвлөж буй бол хоёр улсын төлөвлөгөө-г хамт уншаарай.
Ярилцлагын өмнөх шөнийн айдсыг ямар ч нийтлэл арилгаж чадахгүй — харин зуун удаа дасгал хийсэн хүний айдас арван удаа хийсэн хүнийхээс багадаа арав дахин бага байдаг. Ярилцлагын бэлтгэлд тохирсон хөтөлбөр, 1:1 цагийн уян хатан байдлыг сургууль бүрээр нь хамтрагч агентлагаас тодруулж болно.