Англи хэлний өдрийн тэмдэглэл — бичих нь яриаг түлхдэг зарчим, зөв хөтлөх арга
Ярианы чадвараа өсгөхийг хүсдэг хүнд «өдөр бүр бичээрэй» гэж зөвлөхөөр ихэнх нь гайхдаг: «Би ярьж сурах гэж яваа юм, бичээч болох гээгүй.» Гэтэл хэлний сургалтын хамгийн дутуу үнэлэгддэг хэрэгсэл нь яг энэ — өдөр бүрийн хэдэн өгүүлбэрийн тэмдэглэл. Учир нь бичих, ярих хоёр бол өрсөлдөгч биш, нэг үйлдвэрийн хоёр шугам юм.
Зарчим: бичих бол удаашруулсан яриа
Ярих үед тархи секунд тутамд үг сонгож, өгүүлбэр угсарч, дуудлага гаргах гурван ажлыг зэрэг хийдэг — завсарлагагүй, засах боломжгүй. Бичих үед яг ижил үг сонголт, өгүүлбэр угсралт явагддаг ч цагийн шахалтгүй. Өөрөөр хэлбэл бичих нь ярианы хамгийн хэцүү хоёр ажиллагааг удаашруулсан горимд дасгалжуулж байгаа хэрэг.
Энд гол нууц нь давтамжид байдаг: бичихдээ нэг бүтцийг тайван орчинд арван удаа зөв угсарсан хүний тархинд тэр бүтэц «бэлэн эд анги» болж хадгалагддаг. Дараа нь ярианы шахалтат мөчид тархи түүнийг шинээр угсрахгүй — бэлнээр нь татаж хэрэглэдэг. Өчигдөр бичсэн өгүүлбэрээ өнөөдөр ярианд «санамсаргүй» хэлчихсэн байх тэр мөч бол журналингийн механизм ажиллаж буйн шинж.
Өдрийн 10 минутын горим
Журналингийн дайсан бол өндөр амбиц. «Өдөр бүр нэг хуудас» гэж эхэлсэн хүн дөрөв дэх өдрөө хаядаг. Ажилладаг горим нь ийм байдаг:
- Гурван өгүүлбэрээс эхэл (5 минут). Өнөөдөр юу болов, юу мэдрэв, маргааш юу хийх вэ — гурван чиглэлд нэг нэг өгүүлбэр. Анхан шатны хүнд энэ гурав хангалттай ачаалал.
- Мэдэхгүй үгээ нэг л удаа хай (2 минут). Нэг бичилтэд нэгээс хоёр шинэ үг — түүнээс олон нь толгойд үлддэггүй.
- Чангаар уншиж дуусга (3 минут). Энэ бол бичсэнээ яриа руу «гүүрдэх» алхам: нүдээр зөв харагдсан өгүүлбэр амаар хэлэгдэж байж л ярианы эд анги болдог.
Түвшин ахих тусам гурван өгүүлбэр таван өгүүлбэр, дараа нь богино догол мөр болж өөрөө өсдөг — албадах шаардлагагүй.
Багштай хамтарсан засварын тойрог
Ганцаараа хөтөлсөн тэмдэглэл тустай, багштай хамтарсан нь хоёр дахин тустай. Сургалтын орчны давуу тал энд харагддаг: бичсэнээ 1:1 хичээлийн багшдаа үзүүлж, зөвхөн засвар авахаас гадна зассан өгүүлбэрээрээ ярилцах боломж. Ажилладаг тойрог нь ийм:
- Орой нь бичих → маргааш багш засах → зассан хувилбарыг чангаар унших → багш тэр сэдвээр ам аман асуулт асуух
- Ингэхэд нэг бичилт дөрвөн удаа ажилладаг: бичихдээ, засварыг ойлгохдоо, уншихдаа, ярихдаа
Тэмдэглэлийг хичээлдээ ингэж холбож болох эсэх, ямар хэлбэрээр гэдэг нь багш, хөтөлбөр бүрд өөр тул эхний долоо хоногтоо багшаасаа шууд асууж тохиролцоорой. Оройн цагийн хуваарьт энэ 10 минутыг хаана байрлуулахыг хичээлийн дараах цагийн зохион байгуулалт нийтлэлийн бүтэцтэй уялдуулж болно.
Эхлэгчдийн дөрвөн түгээмэл алдаа
- Монголоор бодоод үг үгээр нь орчуулах. Ингэж бичсэн өгүүлбэр дүрмийн хувьд зөв ч «англи биш» сонсогддог. Арга нь: мэддэг англи бүтцээсээ эхэлж, бодлоо түүнд багтаах — эсрэгээр нь биш.
- Толь бичигт живэх. Өгүүлбэр бүрд таван үг хайдаг болбол журналинг судалгааны ажил болж хувирч, гурав хоногт дуусдаг. Мэдэхгүй үгээ тойрч гарч бичих нь өөрөө үнэ цэнэтэй ур чадвар — яриан дээр ч яг ингэж тойрдог.
- Зөвхөн үйл явдал жагсаах. «Босов, идэв, хичээллэв, унтав» гэсэн жагсаалт долоо хоногийн дотор уйтгартай болдог. Өдөр бүр нэг мэдрэмж, нэг бодол нэмэх дүрэм тавьбал бичилт амьд байж, үг сан нь ч сэтгэл хөдлөлийн чиглэлд өргөждөг.
- Хуучин бичилтээ хэзээ ч эргэж харахгүй байх. Сарын өмнөх хуудсаа эргэж унших нь хоёр бэлэг зэрэг өгдөг: өөрийн алдааг өөрөө олж хардаг болсноо мэдрэх, ахицаа нүдээр баталгаажуулах. Ахиц «мэдрэгдэхгүй» гацсан мэт үед энэ бол хамгийн сайн эм — яриа ахихгүй мэт санагдах үеийн бичлэгийн зарчимтай ижил логик.
Тэг түвшний хүн ч эхэлж болно
«Би өгүүлбэр зохиож чадахгүй болохоор надад эрт» гэж бодож болохгүй. Тэг түвшинд журналинг өгүүлбэрээр биш үгээр эхэлдэг: өнөөдөр сурсан гурван үгээ бичээд хажууд нь зургаар юм уу монголоор утгыг нь тэмдэглэх — энэ ч мөн журналинг. Хоёр долоо хоногийн дараа тэр үгс өгүүлбэр болж эхэлдэг. Тэг түвшнээс эхлэх хүний эхний хоёр долоо хоног нийтлэлд бичсэн «өнөөдөр хэлж чадсан зүйлээ тэмдэглэх» дадал бол үнэндээ журналингийн хамгийн анхны хэлбэр юм.
Өдрийн тэмдэглэл бол хэлний сургалтын хамгийн хямд, хамгийн хувийн хэрэгсэл — дэвтэр, үзэг, өдөрт арван минут л шаардана. Гэхдээ багшийн засвартай хослохоороо хүч нь олон дахин өсдөг. Бичгийн засвар, 1:1 хичээлийн уян хатан байдал ямар байдгийг сургууль бүрээр нь хамтрагч агентлагаас тодруулж болно.