Người Lớn Tuổi Học Tiếng Anh Có Lợi Thế Gì?
Câu người bốn mươi tuổi hay nói khi ngồi vào lớp ngày đầu: "Chắc tôi già quá rồi." Câu đó dựa trên một so sánh sai — so tốc độ nhớ từ mới với người hai mươi tuổi, rồi kết luận về toàn bộ khả năng học.
Có một phần đúng: khả năng ghi nhớ máy móc giảm dần theo tuổi. Nhưng ghi nhớ máy móc chỉ là một phần nhỏ của việc học nói. Phần còn lại thì tuổi tác lại đứng về phía bạn.
Bốn thứ người trẻ chưa có
Bạn biết mình muốn nói gì. Đây là lợi thế lớn nhất và ít ai để ý. Người hai mươi tuổi thường bí ý ngay cả bằng tiếng mẹ đẻ khi được hỏi một câu mở. Người đã đi làm mười lăm năm thì luôn có nội dung — kinh nghiệm, quan điểm, ví dụ cụ thể. Việc còn lại chỉ là tìm cách diễn đạt, và đó là việc dễ hơn nhiều so với việc nghĩ ra nội dung.
Bạn chịu được sự nhàm chán. Tiến bộ trong ngôn ngữ đến từ lặp lại, mà lặp lại thì chán. Người đã quen với công việc dài hạn hiểu rằng kết quả không tới trong hai tuần, nên ít bỏ giữa chừng hơn.
Bạn hỏi được câu hỏi đúng. Người lớn tuổi thường hỏi "tại sao chỗ này dùng thì này chứ không phải thì kia" thay vì im lặng gật đầu. Một giáo viên có ba câu hỏi tốt mỗi buổi sẽ dạy khác hẳn một giáo viên chỉ nhận được cái gật đầu.
Bạn có lý do rõ ràng. Học vì cần cho công việc, cho gia đình, cho một dự định cụ thể — loại động lực đó bền hơn "học cho biết". Nhịp học của người bắt đầu ở tuổi năm mươi được mô tả ở bài du học tuổi 50.
Hai bất lợi có thật, và cách xử lý
Không nên tô hồng. Có hai thứ thật sự khó hơn.
Nhớ từ mới chậm hơn. Cách bù không phải học nhiều hơn, mà học ít hơn và gặp lại nhiều lần hơn. Mười từ gặp lại năm lần trong tuần đọng lại tốt hơn năm mươi từ nhìn qua một lần. Với người bắt đầu gần như từ số không, lộ trình hai tuần đầu nằm ở bài mất gốc trong hai tuần đầu.
Ngại sai trước mặt người khác. Người trẻ nói bừa rồi cười. Người lớn tuổi cân nhắc, sửa trong đầu, rồi im. Đây là bất lợi nghiêm trọng hơn cả trí nhớ, vì nó cắt thẳng vào lượng thời gian bạn thật sự nói.
Đúng ở điểm này thì hình thức lớp một kèm một có lợi rõ: không có bạn cùng lớp nào ngồi nghe bạn sai. Chỉ có bạn và giáo viên, và giáo viên thì đã nghe hàng nghìn câu sai giống hệt.
Sắp xếp một ngày cho người không còn hai mươi tuổi
| Sai lầm thường gặp | Cách làm hợp lý hơn |
|---|---|
| Đăng ký kín lịch để "tận dụng tối đa" | Chừa lại một tiết trống mỗi ngày để ôn phần vừa học |
| Học tới khuya vì tiếc thời gian | Ngủ đủ — trí nhớ củng cố trong lúc ngủ, không phải lúc thức |
| Ghi chép thật nhiều | Ghi ít, dùng lại nhiều; vở dày không bằng năm cụm được nói ra |
| So tiến bộ với bạn trẻ cùng khoá | So với chính mình tuần trước |
Điểm quan trọng nhất trong bảng này là dòng đầu. Người đi làm lâu năm hay mang thói quen tối ưu công suất sang việc học, rồi kín lịch tới mức không còn chỗ để tiêu hoá. Với ngôn ngữ, phần tiêu hoá mới là phần tạo ra thay đổi.
Hỏi nhanh — đáp nhanh
Có bị xếp chung lớp với sinh viên trẻ không? Trong hình thức một kèm một thì không có vấn đề này. Với các tiết nhóm, cách chia lớp và cơ cấu học viên khác nhau theo từng thời điểm — nên hỏi trực tiếp về tình hình hiện tại thay vì đoán.
Giáo viên có quen dạy người lớn tuổi không? Học viên đi làm là nhóm quen thuộc ở các trường tại Philippines. Ở TALK, giáo viên người Philippines là người đứng lớp, còn giáo viên bản ngữ phụ trách việc đào tạo đội ngũ giáo viên chứ không trực tiếp dạy học viên.
Mất bao lâu thì thấy khác? Không ai bảo đảm được mốc thời gian, vì nó phụ thuộc điểm xuất phát và tần suất luyện tập. Nhưng điều nhiều người đi làm nhận ra sớm là cảm giác ngại nói giảm trước, còn độ chính xác thì đi sau.
Học xong về có dùng được cho công việc không? Tuỳ công việc và tuỳ bạn duy trì thế nào. Cách chuẩn bị cho tình huống dùng tiếng Anh trong tuyển dụng nằm ở bài phỏng vấn tiếng Anh xin việc.
Kết lại
Tuổi tác lấy đi tốc độ nhớ và thêm vào sự ngại ngùng. Đổi lại, nó cho bạn nội dung để nói, sự kiên trì để lặp lại, và lý do đủ mạnh để không bỏ.
Người học lớn tuổi tiến bộ chậm hơn ở tháng đầu và thường bền hơn ở tháng thứ ba. Nếu bạn đang cân nhắc mà thấy tuổi là lý do để thôi, hãy hỏi trung tâm du học đối tác về nhóm học viên đi làm — tư vấn miễn phí.