Nghĩ Bằng Tiếng Anh Thật Ra Nghĩa Là Gì?
Lời khuyên này xuất hiện ở mọi nơi và gần như luôn vô dụng vì không ai giải thích nó nghĩa là gì. Người nghe thường hiểu thành: phải độc thoại trong đầu bằng tiếng Anh cả ngày.
Thử làm vậy vài giờ, bạn sẽ thấy nó vừa mệt vừa không tự nhiên, rồi kết luận rằng mình chưa đủ giỏi. Vấn đề nằm ở cách hiểu, không ở bạn.
Nó không phải một công tắc, mà là từng mảng
"Nghĩ bằng tiếng Anh" không phải trạng thái bật hoặc tắt cho toàn bộ ngôn ngữ. Nó xảy ra theo từng mảng nội dung, và mỗi mảng chuyển sang trạng thái đó vào một thời điểm khác nhau.
Bạn đã có sẵn vài mảng như vậy rồi mà không để ý. Khi nghe *thank you*, bạn không dịch sang tiếng Việt rồi mới hiểu. Khi nói *sorry*, bạn không soạn câu trong đầu. Những mảng đó đã bỏ được bước dịch từ lâu vì bạn gặp chúng đủ nhiều.
Việc học chỉ là mở rộng số mảng như thế. Người ở trình độ cao không phải người "luôn nghĩ bằng tiếng Anh", mà là người có đủ nhiều mảng tự động đến mức phần phải dịch còn lại rất ít.
Ba giai đoạn của cùng một câu
Lấy một câu bạn sẽ dùng thật, ví dụ khi giới thiệu công việc của mình.
Giai đoạn 1 — dịch trọn câu. Bạn nghĩ ra câu tiếng Việt đầy đủ, dịch từng phần, sắp lại trật tự, rồi nói. Mất vài giây và thường sai trật tự vì cấu trúc hai thứ tiếng khác nhau.
Giai đoạn 2 — nhớ cụm. Bạn không dịch nữa mà lấy ra một cụm đã dùng nhiều lần, rồi lắp phần còn lại vào. Nhanh hơn hẳn và ít sai hơn, dù vẫn có cảm giác "đang ráp".
Giai đoạn 3 — bật ra. Câu ra thẳng, không qua bước trung gian nào. Bạn chỉ nhận ra điều này khi nghĩ lại sau đó.
Điểm quan trọng: cùng một người có thể ở giai đoạn 3 với chủ đề công việc và giai đoạn 1 với chủ đề y tế. Đó là chuyện bình thường, không phải dấu hiệu trình độ không đồng đều.
Cách rút ngắn quãng đường
Lặp lại nội dung, không lặp lại từ. Kể cùng một câu chuyện cho ba giáo viên khác nhau trong ba ngày. Lần thứ ba sẽ ra thẳng. Học ba câu chuyện mới mỗi ngày thì không câu nào rời khỏi giai đoạn 1.
Bắt đầu từ mảng bạn dùng thật. Công việc, gia đình, sở thích, đường đi làm. Đây là những mảng bạn sẽ gặp lại nhiều lần, nên đầu tư vào chúng có lãi. Học từ vựng về chủ đề bạn không bao giờ nói tới là cách chắc chắn để nó ở mãi giai đoạn 1.
Chấp nhận câu đơn giản. Người muốn nói câu phức tạp ngay lập tức buộc phải quay về dịch, vì cấu trúc phức tạp chưa nằm sẵn trong trí nhớ. Câu ngắn nói trôi có giá trị hơn câu dài nói vấp.
Nói to, không nghĩ thầm. Nghĩ thầm cho phép bạn bỏ qua chỗ khó mà không nhận ra. Miệng thì không gian lận được. Lý do việc nói ra quan trọng đến vậy được phân tích ở bài tại sao speaking chững lại.
Ba bài tập nhỏ, mỗi ngày mười phút
| Bài tập | Làm thế nào | Tác dụng |
|---|---|---|
| Thuật lại ngày hôm nay | Nói to ba câu về việc vừa làm | Gắn tiếng Anh vào nội dung có thật |
| Đặt tên đồ vật xung quanh | Nhìn quanh phòng, gọi tên thứ bạn thấy | Tăng số mảng tự động |
| Nói lại điều vừa nghe | Nghe một đoạn ngắn rồi kể lại bằng lời mình | Chuyển từ hiểu sang dùng |
Việc ghi lại những cụm đã bật ra được, thay vì những cụm mới học, giúp bạn thấy rõ mảng nào đã sang giai đoạn 3 — cách làm nằm ở bài viết nhật ký tiếng Anh. Còn môi trường buộc phải dùng tiếng Anh cả ngày được mô tả ở bài nói tiếng Anh cả ngày.
Kết lại
"Nghĩ bằng tiếng Anh" không phải mục tiêu để nhắm tới, mà là kết quả phụ của việc dùng cùng một nội dung đủ nhiều lần.
Bạn không thể quyết định ngừng dịch. Nhưng bạn có thể chọn nói cùng một chuyện lần thứ năm thay vì học chuyện mới — và bước dịch sẽ tự rụng khỏi mảng đó.
Muốn biết chương trình nào cho bạn số lần nói lại nhiều nhất mỗi ngày, hãy hỏi trung tâm du học đối tác — tư vấn miễn phí.